Ανενεργός ο αντικαπνιστικός νόμος στην Ελλάδα που παραμένει ευρωπαϊκή πρωταθλήτρια στους καπνιστές!

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος βρίσκει και φέτος την Ελλάδα με τις διατάξεις του αντικαπνιστικού νόμου εκτός λειτουργίας. Οι εικόνες με πολυσύχναστα καταστήματα γεμάτα καπνό, δημόσιες υπηρεσίες όπου το τσιγάρο περνά απαρατήρητο από τις Αρχές και πολίτες που δεν διστάζουν να ανάψουν θερμαινόμενο ή ηλεκτρονικό τσιγάρο ακόμη και σε νοσοκομεία, αποτυπώνουν τη σκληρή αλήθεια: ο νόμος υπάρχει μόνο στα χαρτιά.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Παρά τις σημαντικές προσπάθειες του παρελθόντος και μια δεκαετία μείωσης του αριθμού των καπνιστών –ειδικά στους νέους ηλικίας 16-24 ετών, όπου υπήρξε πτώση 52% μεταξύ 2009 και 2019– τα τελευταία χρόνια, η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά. Σύμφωνα με νέα στοιχεία του ΕΟΔΥ, 38% των Ελλήνων κάνουν χρήση προϊόντων καπνού ή ηλεκτρονικών τσιγάρων, ενώ 31% εξακολουθούν να καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα. Η χρήση θερμαινόμενων προϊόντων φτάνει το 9% και των ηλεκτρονικών το 7%.

Ένα εκατομμύριο νεκροί από παθητικό κάπνισμα

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: 7 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από κάπνισμα και άλλο 1 εκατομμύριο από παθητικό κάπνισμα. Στην Ελλάδα, οι θάνατοι που σχετίζονται με το κάπνισμα υπερβαίνουν τους 20.000 ετησίως, δηλαδή περίπου το 1/5 των συνολικών θανάτων στη χώρα. Όλα αυτά, την ώρα που το παθητικό κάπνισμα παραμένει καθημερινό φαινόμενο, ακόμη και σε κλειστούς χώρους με παιδιά.

Ευρωπαϊκός στόχος: «Γενιά χωρίς καπνό» – Η Ελλάδα απέχει έτη φωτός!

Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βάλει ως στόχο ένα ποσοστό καπνιστών κάτω από το 5% έως το 2040, η Ελλάδα κατατάσσεται στην τρίτη θέση στην Ευρώπη σε ποσοστά καπνιστών, μετά τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Το ευρωπαϊκό σχέδιο βασίζεται σε τέσσερις άξονες:

·         πρόληψη,

·         προστασία μη καπνιστών,

·         βοήθεια για διακοπή και

·         έλεγχος των νέων προϊόντων.

Όμως στη χώρα μας, κανένα από τα τέσσερα αυτά πεδία δεν λειτουργεί συστηματικά.

Παγιδευμένοι στη νικοτίνη – και στο marketing των πολυεθνικών

Η νέα εκστρατεία του ΠΟΥ αναδεικνύει τις τακτικές των καπνοβιομηχανιών: γεύσεις, ελκυστικές συσκευασίες, καμπάνιες στα social media με στόχο να προσελκύσουν νέους. Οι αριθμοί σοκάρουν:

·         37 εκατ. παιδιά 13-15 ετών παγκοσμίως κάνουν χρήση καπνού

·         Το ποσοστό χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων στους νέους ξεπερνά των ενηλίκων

·         Πάνω από 3,4 δισεκατομμύρια προβολές διαφημίσεων σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης

·         Χιλιάδες γεύσεις σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης

·         Η γεύση είναι ο πρώτος λόγος για την έναρξη χρήσης

Η καπνοβιομηχανία φτιάχνει ελκυστικά προϊόντα που δυσκολεύουν τη διακοπή και ενισχύουν τον εθισμό. Παράλληλα, η Πολιτεία αφήνει την κατάσταση ανεξέλεγκτη, χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς ή επαρκή ενημέρωση.

Προτάσεις χωρίς εφαρμογή – Οι γιατροί ζητούν πόρους και μέτρα

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος έχει προτείνει ειδικό τέλος 10 λεπτών ανά πακέτο, με τα έσοδα να κατευθύνονται αποκλειστικά σε δράσεις πρόληψης και πρωτοβάθμιας φροντίδας. Ωστόσο, η πρόταση παραμένει αναξιοποίητη. Αντί για μια σοβαρή εθνική στρατηγική, το ελληνικό κράτος αφήνει τις πρωτοβουλίες σε ιδιωτικές και επιστημονικές ενώσεις, χωρίς καν να φροντίζει για τις υποδομές, που παραμένουν ελλιπείς και αποσπασματικές.

Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος – Νέα Όπλα στον Πόλεμο κατά της Νικοτίνης

Ένα αποφασιστικό βήμα για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας και την ουσιαστική υποστήριξη όσων επιθυμούν να κόψουν το κάπνισμα αποτελεί η δημιουργία Καρδιολογικών Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος, τα οποία ξεκίνησαν να λειτουργούν τόσο σε δημόσια νοσοκομεία όσο και σε ιδιωτικά καρδιολογικά ιατρεία. Η πρωτοβουλία αυτή είναι το αποτέλεσμα της στοχευμένης προσπάθειας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ) και της Ομάδας Εργασίας για την Πρόληψη και Αποκατάσταση της ΕΚΕ, με στόχο τη διεπιστημονική εκπαίδευση των Καρδιολόγων σε ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα δημόσιας υγείας: τη διακοπή του καπνίσματος.

Οι νέες αυτές μονάδες δεν περιορίζονται σε μια απλή παροχή συμβουλών. Αντίθετα, υιοθετούν μια ολοκληρωμένη, εξατομικευμένη προσέγγιση που βασίζεται σε σύγχρονες, τεκμηριωμένες θεραπευτικές πρακτικές. Σε αυτά τα ιατρεία, καπνιστές κάθε ηλικίας έχουν πλέον πρόσβαση σε στοχευμένη υποστήριξη, σχεδιασμένη όχι μόνο για να τους βοηθήσει να διακόψουν τη βλαβερή συνήθεια, αλλά και να ενισχύσει τις πιθανότητες διατήρησης της αποχής από τη νικοτίνη. Πρόκειται για μια συντονισμένη παρέμβαση, όπου η καρδιολογική επιστήμη ενώνεται με τη δημόσια υγεία για να χτυπήσει την καρδιά του προβλήματος.

Ένα κάλεσμα που χάνεται …στον καπνό

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία για εθνική αυτογνωσία. Αντί γι’ αυτό, καταλήγει να είναι άλλη μια ημέρα όπου οι αριθμοί σοκάρουν, οι προειδοποιήσεις καταγράφονται – και η εφαρμογή του νόμου συνεχίζει να… αργοσβήνει.

Η Ελλάδα χρειάζεται πολιτική βούληση, ουσιαστικό έλεγχο, επένδυση στην πρόληψη και στρατηγική. Αλλιώς, θα παραμένει η χώρα του «εδώ επιτρέπεται», την ώρα που ο καπνός συνεχίζει να σκοτώνει.