Τέμπη, τρία χρόνια μετά: Η «Ύβρις» που ζητά Κάθαρση μέσα από τη στάχτη της συγκάλυψης

Συμπληρώνονται τρία χρόνια από τη μαύρη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου, όταν το ρολόι πάγωσε στις 23:22. Για 12 ολόκληρα λεπτά, δύο τρένα κινούνταν σε αντίθετη κατεύθυνση στην ίδια γραμμή, οδηγώντας 57 ψυχές σε έναν προδιαγεγραμμένο θάνατο. Σήμερα, η οδύνη για το πιο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην ιστορία της χώρας δεν έχει καταλαγιάσει· αντίθετα, έχει μετασχηματιστεί σε μια βαθιά, συλλογική οργή απέναντι σε μια πρωτοφανή επιχείρηση συγκάλυψης που πληγώνει τη δημοκρατία και την ηθική μας υπόσταση.

Από την Αρχαία Τραγωδία στη Σύγχρονη «Ύβρη»

Στην αρχαιότητα, ο συλλογικός πόνος αποδιδόταν συχνά στη Μοίρα ή τη βούληση των Θεών. Στη σύγχρονη όμως Ελλάδα, η τραγωδία των Τεμπών δεν είναι αποτέλεσμα της «κακιάς στιγμής» ούτε της μεταφυσικής «Ειμαρμένης». Είναι η επιτομή της Ύβρεως. Είναι το αποτέλεσμα των εγκληματικών παραλείψεων μιας οργανωμένης πολιτείας και της αλαζονείας της εξουσίας που αγνόησε προειδοποιήσεις ετών.

Στο σχήμα της αρχαίας τραγωδίας, την Ύβρη ακολουθεί η Άτη (η θόλωση του νου) και η Νέμεσις (η θεία δίκη). Σήμερα, η κοινωνία δεν αναζητά μια μεταφυσική δικαίωση, αλλά την Κάθαρση μέσα από την απόδοση πραγματικών, ποινικών ευθυνών. Όταν όμως η συντεταγμένη πολιτεία ενεργεί με τρόπο που δεν πείθει για τις προθέσεις της, όταν τα πορίσματα συγκρούονται και οι έρευνες μοιάζουν να σκοντάφτουν σε θεσμικά εμπόδια, τότε η «ηθική απορρύθμιση» γίνεται καθεστώς.

Η Συγκάλυψη ως Πολιτικός Επιταχυντής

Η πεποίθηση ότι επιχειρείται η συγκάλυψη του εγκλήματος έχει παγιωθεί στη συλλογική συνείδηση. Αυτή η διάχυτη αίσθηση πολιτικής και ηθικής σήψης λειτουργεί πλέον ως «Πολιτικός Επιταχυντής». Ο παραδοσιακός «Χορός» της αρχαίας τραγωδίας έχει αντικατασταθεί από τις πλατείες και τα κοινωνικά δίκτυα, όπου οι πολίτες κρίνουν αυστηρά τη δυσλειτουργία των θεσμών.

Η ενίσχυση προσώπων και δυνάμεων που επενδύουν στον καταγγελτικό λόγο —από την αντισυστημική ρητορική της Ζωής Κωνσταντοπούλου και την πολιτική ενεργοποίηση της Μαρίας Καρυστιανού, μέχρι την ενδυνάμωση του Κυριάκου Βελόπουλου— δεν είναι τυχαία. Αποτελεί την άμεση αντίδραση μιας κοινωνίας που νιώθει απροστάτευτη. Το συλλογικό πένθος κεφαλαιοποιείται πολιτικά όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη· είναι η απάντηση στην αναξιότητα των παραδοσιακών κομμάτων που αδυνατούν να εγγυηθούν το στοιχειώδες: την ασφάλεια της ζωής μας.

Το Ιστορικό Ανάλογο και το Μήνυμα της Κάλπης

Η ιστορία μας διδάσκει πως η απώλεια εμπιστοσύνης προς τους «ταγούς» μετατρέπεται νομοτελειακά σε πολιτικό ρήγμα. Όπως οι Αθηναίοι του 430 π.Χ. μετέτρεψαν τον Περικλή σε αποδιοπομπαίο τράγο λόγω του λοιμού, θεωρώντας τον υπεύθυνο για τη συμφορά, έτσι και σήμερα η κυβέρνηση βρίσκεται στο επίκεντρο μιας οργής που υπερβαίνει τα όρια της απλής διαμαρτυρίας.

Το διακύβευμα πλέον είναι αν αυτός ο θυμός θα μείνει μια στείρα, «τιμωρητική ψήφος» ή αν θα μετασχηματιστεί σε μια ώριμη πολιτική συνείδηση που θα απαιτήσει την εκ βάθρων αναδιάρθρωση του πολιτικού οικοδομήματος.

Επίλογος: Το Νόημα της Μνήμης

Τα Τέμπη δεν είναι πλέον μόνο ένας τόπος θανάτου· είναι το σύμβολο μιας χώρας που παλεύει να βρει την αξιοπρέπειά της απέναντι στο σκοτάδι της συγκάλυψης. Η Ιστορία δεν θα καταγράψει μόνο το γεγονός της σύγκρουσης, αλλά κυρίως το πώς επιλέξαμε να το διαχειριστούμε: με αλήθεια ή με σιωπή;

Ο συλλογικός πόνος δεν εξαϋλώνεται. Περιμένει τη δικαίωση. Και όσο η Κάθαρση καθυστερεί, τόσο οι ρωγμές στο σύστημα θα βαθαίνουν, θυμίζοντάς μας πως η δημοκρατία δεν πεθαίνει από τα ατυχήματα, αλλά από την έλλειψη δικαιοσύνης.

Μαρία Καρυστιανού: Το συγκλονιστικό βίντεο για την επέτειο τριών χρόνων από το δυστύχημα στα Τέμπη 

Ένα συγκλονιστικό βίντεο-κάλεσμα με αφορμή τη συμπλήρωση τριών χρόνων από το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη μοιράστηκε η Μαρία Καρυστιανού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στο εν λόγω βίντεο έχουν καταγραφεί οι εκκλήσεις για βοήθεια από τους παγιδευμένους επιβάτες στο τρένο, καθώς και οι ήχοι της φονικής μετωπικής σύγκρουσης του Intercity με την εμπορική αμαξοστοιχία.

Δείτε εδώ το βίντεο: https://www.instagram.com/tv/DVOE_wjF-4a/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==

Η Μαρία Καρυστιανού στο μήνυμά της αναφέρει: «Για κάποιους ήταν δυστύχημα, για εμάς ένα διαχρονικό έγκλημα που πάγωσε τον χρόνο. Τα 57 θύματα δεν ήταν απλοί αριθμοί, ήταν πρόσωπα με ζωή, με όνειρα, με οικογένειες. Μια ολόκληρη γενιά που δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό της. Η μνήμη δεν κρατιέται ζωντανή μόνο μέσα από τις συγκεντρώσεις, αλλά από την ευθύνη όλων μας που εδώ και τρία χρόνια ζητά απαντήσεις. Δεν ζητάμε εκδίκηση, διψάμε για δικαιοσύνη.

Το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου κατεβαίνουμε ξανά στον δρόμο για να ενώσουμε τις φωνές μας, τις μνήμες μας, να απαιτήσουμε λογοδοσία, για τα παιδιά μας που χάθηκαν, για τις 57 ψυχές που ζητούν δικαίωση κι αλήθεια, για να μη συμβεί ποτέ ξανά, για την καλύτερη Ελλάδα που άξιζε στους 57, που αξίζει σε όλους μας. Γιατί όταν ένα κράτος φροντίζει να ξεχνάμε, εμείς οι πολίτες οφείλουμε να θυμόμαστε».