Ιθάκη: Η «Οδύσσεια» του Δημογραφικού και το στοίχημα της επιστροφής
Η Ιθάκη, το διαχρονικό σύμβολο του «νόστου», γίνεται αυτές τις ημέρες (6-8 Μαΐου), το παγκόσμιο επίκεντρο του διαλόγου για το δημογραφικό. Το συνέδριο «Greece at Demographic Crossroads», που πραγματοποιείται στο νησί του Οδυσσέα, δεν είναι απλώς μια επιστημονική συνάντηση, αλλά μια υψηλού επιπέδου διπλωματική και πολιτική πρωτοβουλία με ισχυρούς συμβολισμούς.
Ρούλα Σκουρογιάννη
Αν η πρώτη ημέρα του συνεδρίου έθεσε το πλαίσιο της δημογραφικής κρίσης με σκληρά δεδομένα και προβολές για το 2050, η χτεσινή δεύτερη ημέρα (7η Μαΐου) μετατόπισε την εστίαση στην ανθρώπινη πτυχή, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη διπλωματική ισχύ της ενωμένης Ευρώπης.
26 Πρέσβεις στην Ιθάκη: Ο συμβολισμός του «Νόστου»
Η παρουσία 26 πρεσβευτών των κρατών-μελών της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου προσέδωσε στη διοργάνωση χαρακτήρα διεθνούς φόρουμ. Οι διπλωμάτες, οι οποίοι βρέθηκαν στο νησί στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε., δεν στάθηκαν μόνο στα γεωπολιτικά. Σε κοινή τους δήλωση, υπογράμμισαν ότι η επιλογή της Ιθάκης είναι βαθιά συμβολική:
«Όπως ο Οδυσσέας πάλεψε με θεούς και στοιχεία της φύσης για να επιστρέψει στην εστία του, έτσι και η σύγχρονη Ευρώπη καλείται να δώσει τη δική της μάχη για να διατηρήσει ζωντανές τις εστίες της, ειδικά στις απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές».
Νίκη Κεραμέως: Το δημογραφικό περνά μέσα από τη γυναικεία απασχόληση
Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, τοποθέτησε το Δημογραφικό στην καρδιά της εργασιακής πολιτικής, συνδέοντάς το άρρηκτα με τη γυναικεία απασχόληση και την επιστροφή των νέων από το εξωτερικό. Από το βήμα του συνεδρίου στην Ιθάκη, η Υπουργός έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στήριξης προς τη σύγχρονη γυναίκα που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη μητρότητα και την επαγγελματική εξέλιξη.
«Σήμερα, στην πανέμορφη Ιθάκη, συζητάμε για ένα μείζον ζήτημα που απασχολεί τη χώρα μας: το Δημογραφικό και πώς αυτό συνδυάζεται με πρωτοβουλίες στην αγορά εργασίας», ανέφερε η κ. Κεραμέως, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα καταγράφει σήμερα το υψηλότερο ποσοστό απασχόλησης γυναικών στην ιστορία της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, τα τελευταία επτά χρόνια οι εργαζόμενες γυναίκες έχουν αυξηθεί κατά 260.000, αποτέλεσμα μιας σειράς στοχευμένων μέτρων.
Κίνητρα για την επανένταξη των μητέρων
Η Υπουργός αναφέρθηκε εκτενώς στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες που επιλέγουν να κάνουν παιδιά, σημειώνοντας ότι η αποχή από την εργασία καθιστά την επιστροφή ολοένα και πιο δύσκολη. Στο πλαίσιο αυτό, έδωσε έμφαση σε ένα πρόγραμμα που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη:
«Αυτή τη στιγμή τρέχει ένα πρόγραμμα του Υπουργείου Εργασίας για 10.000 θέσεις εργασίας για γυναίκες. Ειδικά αν μια γυναίκα είναι μητέρα παιδιού έως 15 ετών, η επιδότηση της θέσης ανεβαίνει στο 80%. Θέλουμε να περάσουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: Στηρίζουμε έμπρακτα τις γυναίκες που επιλέγουν να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας».
Rebrain Greece: Το στοίχημα της επιστροφής από το Λονδίνο
Κλείνοντας την παρέμβασή της, η κ. Κεραμέως έκανε μια ιδιαίτερα συγκινητική αναφορά στη γενιά του brain drain, τα παιδιά που έφυγαν από την Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι μεταβαίνει άμεσα στο Λονδίνο για την 7η δράση του “Rebrain Greece”.
Στην πρωτοβουλία αυτή συμμετέχουν 35 κορυφαίοι ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι, οι οποίοι αναζητούν προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης, προγραμματίζοντας χιλιάδες συνεντεύξεις με Έλληνες του εξωτερικού. Τα στοιχεία που παρουσίασε η Υπουργός για την αναστροφή του φαινομένου είναι εντυπωσιακά:
- Από τις 730.000 άτομα που εγκατέλειψαν τη χώρα, έχουν ήδη επιστρέψει 473.000.
- Πρόκειται για μια αναστροφή του brain drain σε ποσοστό 64%, γεγονός που, όπως τόνισε η κ. Κεραμέως, αποτελεί το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα για το μέλλον της πατρίδας μας.
Εριέττα Κούρκουλου-Λάτση: «Χρειαζόμαστε ένα υποστηρικτικό μέτωπο για τη γυναίκα»
Μια ξεχωριστή δυναμική στη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου προσέδωσε η ομιλία της ιδρύτριας και προέδρου του Κοινωφελούς Ιδρύματος Kind Things, Εριέττας Κούρκουλου-Λάτση, η οποία τοποθετήθηκε με προσωπική ευαισθησία, με λόγο άμεσο και απαλλαγμένο από ξύλινη γλώσσα, τονίζοντας ότι η υπογεννητικότητα δεν θεραπεύεται με απλά οικονομικά «πυροτεχνήματα».
«Οι γυναίκες δεν αργούν να κάνουν οικογένεια επειδή αρνούνται τον θεσμό ή επειδή περιμένουν κάποιο επίδομα. Χρειάζονται ένα ολόκληρο σύστημα υποστήριξης —από τον σύντροφο και την οικογένεια μέχρι την πολιτεία— που να τους επιτρέπει να νιώθουν ασφαλείς», δήλωσε, κερδίζοντας το θερμό χειροκρότημα των συνέδρων.
Εκφράζοντας την ιδιαίτερη χαρά της για τη συμμετοχή της, η Εριέττα Κούρκουλου-Λάτση χαρακτήρισε τη διοργάνωση στην Ιθάκη ως μια εξαιρετικά σημαντική πρωτοβουλία, η οποία κατάφερε να φέρει στο ίδιο τραπέζι θεσμικούς φορείς και προσωπικότητες από διαφορετικούς χώρους για έναν κοινό σκοπό.
Η συλλογική ευθύνη απέναντι στη μητρότητα
Η κα Κούρκουλου-Λάτση εστίασε στην ανάγκη δημιουργίας ενός αρραγούς υποστηρικτικού μετώπου για τις γυναίκες που αποφασίζουν να γίνουν μητέρες. Τόνισε ότι η ευθύνη αυτή δεν βαρύνει μόνο την οικογένεια, αλλά το σύνολο των κοινωνικών φορέων και την Πολιτεία. «Η γυναίκα δεν πρέπει να νιώθει μόνη σε αυτή τη διαδρομή. Χρειάζεται ένα περιβάλλον που να την αγκαλιάζει έμπρακτα, προσφέροντάς της την ασφάλεια και τις υποδομές που απαιτούνται για να ανταποκριθεί στους πολλαπλούς της ρόλους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Το κενό στην ενημέρωση και η πρόληψη
Μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις της αφορούσε την αναπαραγωγική υγεία. Η κα Κούρκουλου-Λάτση επεσήμανε το σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης που υπάρχει σήμερα σχετικά με τα βιολογικά όρια της γυναικείας γονιμότητας.
«Είναι κρίσιμο η κάθε γυναίκα να γνωρίζει εγκαίρως τα όρια της αναπαραγωγικής της δυνατότητας. Αυτή η γνώση είναι που θα της δώσει την πραγματική επιλογή και τη δυνατότητα να στραφεί στην πρόληψη —για παράδειγμα μέσω της κατάψυξης ωαρίων— ώστε να μπορεί να προγραμματίσει το μέλλον της χωρίς την πίεση του βιολογικού ρολογιού».
Ο επαναπατρισμός ως εθνική προτεραιότητα
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, συντάχθηκε με την ανάγκη αναστροφής του brain drain, χαρακτηρίζοντας ως εθνική επιταγή την επιστροφή των Ελλήνων που διέπρεψαν στο εξωτερικό. Για την ίδια, η επιστροφή αυτού του έμψυχου δυναμικού αποτελεί τον βασικό πυλώνα για μια Ελλάδα που αναπτύσσεται και αντιμετωπίζει το δημογραφικό πρόβλημα όχι ως απειλή, αλλά ως ευκαιρία για μια νέα κοινωνική επανεκκίνηση.
Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη: Η Δημόσια Υγεία ως πυλώνας δημογραφικής ανθεκτικότητας
Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, είχε κομβικό ρόλο στη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου στην Ιθάκη (Πέμπτη 7 Μαΐου), καθώς συμμετείχε ως κεντρική εισηγήτρια στη συνεδρία με θέμα «Υγεία & Γονιμότητα Ι: Δημόσια Υγεία, Γονιμότητα και Βιωσιμότητα», αναφερόμενη στην κρίσιμη σύνδεση της Δημόσιας Υγείας με τη δημογραφική σταθερότητα,
Συγκεκριμένα, στην τοποθέτησή της με θέμα «Δημόσια Υγεία, Πρόληψη και Δημογραφική Ανθεκτικότητα», η κα Κράββαρη υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού δεν είναι μόνο ζήτημα επιδομάτων, αλλά κυρίως ζήτημα πρόληψης και ποιότητας ζωής.
Η Γενική Γραμματέας τόνισε ότι ένα ισχυρό σύστημα Δημόσιας Υγείας λειτουργεί ως εγγυητής για τη βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στα προγράμματα προληπτικών εξετάσεων που υλοποιεί το Υπουργείο, σημειώνοντας ότι η έγκαιρη διάγνωση και η θωράκιση της υγείας του πληθυσμού δημιουργούν τις απαραίτητες συνθήκες ώστε οι πολίτες να αισθάνονται ασφαλείς να δημιουργήσουν οικογένεια. «Η δημόσια υγεία είναι η καρδιά της πολιτικής για τον άνθρωπο», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η επένδυση στην πρόληψη αποτελεί την πιο ουσιαστική θωράκιση απέναντι στη δημογραφική συρρίκνωση.
Η κα. Κράββαρη βρέθηκε στο ίδιο πάνελ με τον Γιώργο Πατούλη (Πρόεδρο του ΙΣΑ και του Διαδημοτικού Δικτύου Υγειών Πόλεων), ενισχύοντας το μήνυμα ότι η επιστημονική κοινότητα και η πολιτική ηγεσία πρέπει να βαδίζουν μαζί για τη διασφάλιση της γονιμότητας και της μακροζωίας του πληθυσμού.
Επιστημονική τεκμηρίωση και Νησιωτικότητα
Η δεύτερη ημέρα περιελάμβανε επίσης εξειδικευμένες συνεδρίες από κορυφαίους επιστήμονες, οι οποίοι ανέλυσαν τη σημασία του «ανθρώπινου κεφαλαίου». Η συζήτηση εστίασε στην αναπαραγωγική υγεία, τη γονιμότητα και την επιμήκυνση του ποιοτικού χρόνου ζωής.
Παράλληλα, αναδείχθηκε η «διπλή νησιωτικότητα» και οι προκλήσεις των μικρών νησιών, με τους διοργανωτές (Ελληνικό Δίκτυο Μικρών Νήσων, Δήμος Ιθάκης, κ.α.) να επισημαίνουν ότι αν δεν υπάρξει ειδική μέριμνα για την περιφέρεια, ο «νόστος» των νέων που έφυγαν στο εξωτερικό θα παραμείνει ένα ανεκπλήρωτο όνειρο.
Συμπέρασμα
Οι εργασίες της δεύτερης ημέρας έκλεισαν με το μήνυμα ότι το δημογραφικό δεν είναι ένα στατιστικό πρόβλημα, αλλά μια υπαρξιακή πρόκληση για την Ευρώπη. Η Ιθάκη, από τόπος αναμονής, μετατράπηκε σε τόπο δράσης, υπενθυμίζοντας σε πρέσβεις, πολιτικούς και επιστήμονες ότι η διαδρομή προς τη δημογραφική ισορροπία είναι μακρά, αλλά η «επιστροφή» στις αξίες της οικογένειας και της κοινωνικής συνοχής είναι ο μόνος δρόμος.
