19 Μαΐου: Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού – Χρέος απέναντι στην Ιστορία
Η σφαγή 353.000 Ελλήνων του Πόντου από τα βάρβαρα στρατεύματα του Κεμάλ έμεινε ατιμώρητη…
Η 19η Μαΐου αποτελεί μία από τις πιο φορτισμένες και ιερές ημερομηνίες του εθνικού μας ημερολογίου. Είναι η ημέρα που η σκέψη όλων μας στρέφεται στις αλύτρωτες πατρίδες του Εύξεινου Πόντου, τιμώντας τη μνήμη των 353.000 θυμάτων της Ποντιακής Γενοκτονίας. 107 χρόνια μετά την έναρξη της πιο σκληρής φάσης αυτού του οργανωμένου εγκλήματος, το αίτημα για ιστορική δικαίωση και διεθνή αναγνώριση παραμένει ζωντανό και ανυποχώρητο.
Το χρονικό του ξεριζωμού και η συστηματική εξόντωση
Ο ποντιακός ελληνισμός, με μια τρισχιλιετή δημιουργική παρουσία, εκδιώχθηκε με τον πιο βίαιο τρόπο από τις εστίες του. Η συστηματική εξόντωση, η οποία σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε αρχικά από το κίνημα των Νεότουρκων και ολοκληρώθηκε από το κεμαλικό καθεστώς, κορυφώθηκε στις 19 Μαΐου 1919, με την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα.
Δεν επρόκειτο για μια παράπλευρη απώλεια πολέμου, αλλά για ένα μεθοδευμένο σχέδιο εθνοκάθαρσης. Οι αναγκαστικές πορείες θανάτου στην παγωμένη ενδοχώρα της Ανατολίας, τα περιβόητα «τάγματα εργασίας» (Αμελέ Ταμπουρού), οι μαζικές εκτελέσεις, οι αγχόνες των Δικαστηρίων της Ανεξαρτησίας στην Αμάσεια, οι λεηλασίες και οι βιαίποι εκπατρισμοί συνέθεσαν το σκηνικό μιας ανείπωτης τραγωδίας. Όσοι κατάφεραν να επιζήσουν, πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς, μεταφέροντας στην Ελλάδα και στη διασπορά τα κλειδιά των σπιτιών τους, τα ιερά κειμήλια των προγόνων τους και μια ασίγαστη φλόγα για ζωή.
Από τον πόνο στη δημιουργία: Η αναγέννηση στην πατρίδα
Η απώλεια των ανθρώπων και η απώλεια της γης πλήγωσαν βαθιά τον ποντιακό ελληνισμό, αλλά δεν τον λύγισαν. Φτάνοντας στην Ελλάδα, οι πρόσφυγες του Πόντου έγιναν οι ίδιοι πρωταγωνιστές της ανασυγκρότησης του ελληνικού κράτους. Με την εργατικότητα, το υψηλό θρησκευτικό και εθνικό τους φρόνημα, τα γράμματα, τις τέχνες και τον πολιτισμό τους, μπόλιασαν την ελλαδική κοινωνία και ρίζωσαν ξανά, μετατρέποντας τον πόνο σε δημιουργική δύναμη.
Τα τραγούδια τους, η λύρα τους, οι χοροί και οι παραδόσεις τους παρέμειναν ο συνδετικός κρίκος με τη γη των πατέρων τους, μια ζωντανή απόδειξη ότι η μνήμη μπορεί να νικήσει τη λήθη και τον θάνατο.
Η διεθνής αναγνώριση ως παγκόσμιο αίτημα δικαιοσύνης
Το 1994, η Βουλή των Ελλήνων, αναγνωρίζοντας το αυτονόητο ιστορικό χρέος, ανακήρυξε ομόφωνα τη 19η Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο μικρασιατικό Πόντο». Έκτοτε, ο αγώνας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας έχει ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα.
Σημαντικοί διεθνείς θεσμοί, όπως η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS), καθώς και κοινοβούλια ξένων κρατών, πολιτειών και εθνικών ερευνητικών κέντρων, έχουν αναγνωρίσει επίσημα το έγκλημα. Η αναγνώριση αυτή δεν αποτελεί μια πράξη εκδίκησης ή αναζωπύρωσης παλαιών παθών. Αντίθετα, είναι μια βαθιά ειρηνική και ανθρωπιστική πράξη. Η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας είναι το μοναδικό ασφαλές θεμέλιο για τη συμφιλίωση των λαών και η ισχυρότερη θωράκιση της ανθρωπότητας απέναντι στην επανάληψη παρόμοιων θηριωδιών στο μέλλον.
Η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια μέρα πένθους. Είναι μια μέρα υπόσχεσης. Όσο η μνήμη παραμένει ζωντανή, ο Πόντος θα ζει και θα εμπνέει τις επόμενες γενιές με το μήνυμα της αξιορέπειας, της ανθεκτικότητας και της δικαιοσύνης.
