MedWatch: Πώς θα λειτουργεί η πλατφόρμα για ελέγχους ιδιωτικών ιατρείων

Το MedWatch είναι το νέο ψηφιακό εργαλείο ελέγχου της δραστηριότητας ιδιωτικών δομών υγείας και της ιατρικής διαφήμισης. Η δημιουργία του ήρθε με αφορμή ένα τραγικό περιστατικό, το οποίο άνοιξε τη συζήτηση για το τι επιτρέπεται να διαφημίζει και να πραγματοποιεί κάθε γιατρός ή κάθε δομή υγείας, αλλά και για το κατά πόσο οι ελεγκτικοί μηχανισμοί μπορούν να παρακολουθούν αποτελεσματικά ένα εξαιρετικά μεγάλο ψηφιακό πεδίο. Στόχος του εργαλείου είναι να δοθεί στους ελεγκτικούς μηχανισμούς η δυνατότητα να εποπτεύουν συστηματικά αυτό το πεδίο.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Το MedWatch δεν περιορίζεται στα ιατρεία. Σαρώνει την ψηφιακή παρουσία γιατρών, κλινικών, ινστιτούτων, κέντρων αισθητικής, spa, ακόμη και κομμωτηρίων, όταν αυτά προβάλλουν υπηρεσίες που άπτονται της υγείας ή της ιατρικής. Τα ευρήματα του συστήματος αποτελούν ενδείξεις που πρέπει να επιβεβαιωθούν από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς και δεν συνιστούν από μόνα τους διαπίστωση παράβασης.

Από τους 28.000 γιατρούς του ΙΣΑ, οι 16.000 έχουν διαδικτυακή παρουσία

Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα στοιχεία του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών: από τα περίπου 28.000 μέλη του, γύρω στα 16.000 έχουν διαδικτυακή παρουσία, προβάλλοντας τις υπηρεσίες τους μέσω ιστοσελίδων, διαφημίσεων και άλλων ψηφιακών καναλιών. Το MedWatch συγκεντρώνει αυτή την πληροφορία και τη διασταυρώνει με τα στοιχεία των επίσημων μητρώων, φέρνοντας σε ενιαία βάση όλα τα διαθέσιμα δεδομένα.

Η πλατφόρμα παρακολουθεί τις διαφημίσεις που εμφανίζονται στη Google και στο TikTok, εξετάζει τις ιστοσελίδες γιατρών, κλινικών και άλλων δομών, και αξιοποιεί παράλληλα στοιχεία από τα μητρώα των Ιατρικών Συλλόγων. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να αντιπαραβάλει, για παράδειγμα, τι διαφημίζει ένας γιατρός με την ειδικότητα και την εξειδίκευση που επισήμως διαθέτει.

Από τα ινστιτούτα αισθητικής μέχρι τα κομμωτήρια

Το πεδίο εφαρμογής του συστήματος δεν περιορίζεται σε γιατρούς εγγεγραμμένους στους Ιατρικούς Συλλόγους, αλλά επεκτείνεται και σε μη ιατρικές δομές. Στο πεδίο ελέγχου μπαίνουν, μεταξύ άλλων, spa, κέντρα αισθητικής, ινστιτούτα, ακόμη και κομμωτήρια, όταν διαφημίζουν υπηρεσίες που δεν θα έπρεπε να παρέχονται από μη ιατρικές δομές. Έχουν ήδη εντοπιστεί περιπτώσεις όπου τέτοιες επιχειρήσεις διαφημίζουν ότι μπορούν να πραγματοποιήσουν ακόμη και Botox. Το σύστημα, επομένως, δεν εξετάζει μόνο ποιος παρέχει μια υπηρεσία, αλλά και τι ακριβώς διαφημίζει και σε ποιον χώρο.

Οι «μαρτυρίες» ασθενών στις διαφημίσεις

Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τον τρόπο με τον οποίο ορισμένοι γιατροί και δομές προβάλλουν τις υπηρεσίες τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι κλινικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, όπου έχουν εντοπιστεί πρακτικές που αγγίζουν τα όρια της δεοντολογίας μέσω της χρήσης μαρτυριών ασθενών, με πολλές γυναίκες να εμφανίζονται να υποστηρίζουν ότι πέτυχαν εγκυμοσύνη «με την πρώτη» προσπάθεια. Το MedWatch καταγράφει τέτοιου τύπου περιεχόμενο και το εντάσσει στο συνολικό προφίλ που δημιουργεί για κάθε δομή.

231 «κόκκινες» και 424 «κίτρινες» δομές

Στον πιλοτικό έλεγχο στην Αττική καταγράφηκαν 8.563 δομές, εξετάστηκαν 9.838 ψηφιακά περιεχόμενα —μεταξύ των οποίων 8.055 πληρωμένες διαφημίσεις— και εντοπίστηκαν 5.069 υποψήφια ευρήματα σε 655 δομές. Από αυτές, 231 σημάνθηκαν με κόκκινο και 424 με κίτρινο. Από τις 231 «κόκκινες» δομές, περίπου 160 αφορούν μη ιατρικές οντότητες, 50 ιατρεία, 7 πολυϊατρεία και 12 ιδιωτικές κλινικές. Πρόκειται, ωστόσο, για υποψήφια ευρήματα και όχι για οριστικά διαπιστωμένες παραβάσεις· η τελική αξιολόγηση απαιτεί ανθρώπινο έλεγχο από τους αρμόδιους φορείς.

Ένα από τα πιο σοβαρά ευρήματα: ισχυρισμοί για θεραπεία καρκίνου

Ανάμεσα στα πιο ακραία ευρήματα του συστήματος περιλαμβάνονται περιπτώσεις όπου εμφανίζονται ισχυρισμοί για ίαση ή σημαντική βελτίωση σε πολύ σοβαρές μορφές καρκίνου. Δεν αναφέρεται πάντα ευθέως ότι κάποιος «θα γίνει καλά», ωστόσο παρουσιάζονται μαρτυρίες ανθρώπων που υποστηρίζουν ότι έλαβαν συγκεκριμένα σκευάσματα και είδαν «σημαντική βελτίωση» — αναφορές που σε ορισμένες περιπτώσεις πλησιάζουν τα όρια ανάμεσα στην ιατρική και στον κομπογιαννιτισμό. Στον πιλοτικό έλεγχο έχουν καταγραφεί, μεταξύ άλλων, κατηγορίες ευρημάτων που αφορούν ισχυρισμούς για «θαύμα», detox ή ίαση, διαφήμιση συνταγογραφούμενων φαρμάκων στο κοινό, μαρτυρίες και υπερθετικούς ισχυρισμούς, αλλά και περιπτώσεις όπου μια ιατρική πράξη εμφανίζεται να πραγματοποιείται σε δομή διαφορετικής κατηγορίας από αυτή που προβλέπεται.

Η περίπτωση ιατρείου συνδεδεμένου με προφυλακισμένους γιατρούς

Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε και συγκεκριμένη υπόθεση ιατρείου γιατρών που έχουν προφυλακιστεί, σε σχέση με τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη. Στον ιστότοπο της συγκεκριμένης δομής εντοπίστηκαν ισχυρισμοί και διαφημιζόμενες θεραπείες οι οποίες, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται στο συγκεκριμένο ιατρείο. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το σύστημα δεν περιορίζεται στην ανάγνωση ενός ιστότοπου, αλλά διασταυρώνει την ψηφιακή πληροφορία με τα στοιχεία των μητρώων των Ιατρικών Συλλόγων, ώστε να είναι γνωστό ποιος γιατρός διαθέτει ποια ειδικότητα, ποια εξειδίκευση και ποιον τίτλο σπουδών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η διασταύρωση έδειξε ότι ο γιατρός δεν διέθετε την απαιτούμενη εξειδίκευση για τις θεραπείες που διαφημίζονταν, ενώ οι πράξεις που εμφανίζονταν ως παρεχόμενες δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στο συγκεκριμένο ιατρείο. Η διαπίστωση αυτή αποτελεί στοιχείο που κατευθύνει τον έλεγχο και δεν υποκαθιστά την προβλεπόμενη διοικητική ή πειθαρχική διαδικασία.

Οι 11 δείκτες που «διαβάζουν» τι επιτρέπεται και τι όχι

Για τη λειτουργία του συστήματος κωδικοποιήθηκε η ισχύουσα νομοθεσία σε 11 δείκτες, με βάση τους οποίους εξετάζεται εάν μια δραστηριότητα, μια διαφήμιση ή μια ιατρική πράξη φαίνεται να κινείται εντός του επιτρεπόμενου πλαισίου. Μεταξύ των ερωτημάτων που εξετάζονται είναι εάν επιτρέπεται η διαφήμιση συγκεκριμένων φαρμάκων, εάν η ειδικότητα ενός γιατρού καλύπτει τη συγκεκριμένη πράξη, εάν η πράξη μπορεί να πραγματοποιηθεί στη συγκεκριμένη δομή, εάν απαιτείται διαφορετικού τύπου μονάδα ή κλινική, και εάν υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις και ο απαιτούμενος εξοπλισμός. Ο ίδιος γιατρός μπορεί να έχει συγκεκριμένη ειδικότητα, αλλά διαφορετικές πράξεις να επιτρέπεται να πραγματοποιούνται μόνο σε διαφορετικού τύπου χώρους· η λογική αυτή συνδυάζει την κατηγορία της δομής, την ειδικότητα του γιατρού, την πράξη που διαφημίζεται και τα στοιχεία του αντίστοιχου μητρώου.

Ανάγκη αναβάθμισης στην εποπτεία των Ιατρικών Συλλόγων

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στον όγκο των πληροφοριών στο διαδίκτυο, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται στη συνέχεια ο έλεγχος. Ο τρόπος με τον οποίο οι Ιατρικοί Σύλλογοι πραγματοποιούν σήμερα τις εποπτείες και τον πειθαρχικό έλεγχο θεωρείται παρωχημένος και χρειάζεται αναβάθμιση και επικαιροποίηση, καθώς ακόμη και όταν εντοπίζεται κάτι ύποπτο στο διαδίκτυο, απαιτείται στη συνέχεια φυσικός έλεγχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα χρειάζεται να συμμετάσχει και πολιτικός μηχανικός, καθώς η νομοθεσία προβλέπει τριμελή επιτροπή και συγκεκριμένες προϋποθέσεις σχετικά με τη διαμόρφωση και το layout του ιατρείου — μια διαδικασία που μπορεί να προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις.

Παγώνη: «Το Medwatch θα δίνει έτοιμο τον φάκελο στον Ιατρικό Σύλλογο»

Η πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Ματίνα Παγώνη, εξήγησε τι αλλάζει πρακτικά στους ελέγχους των Ιατρικών Συλλόγων. Το νέο εργαλείο θα δίνει στον Ιατρικό Σύλλογο έτοιμο το υλικό που έχει συλλέξει, ώστε οι ελεγκτές να μπορούν να επικεντρώνονται στις δομές που έχουν επισημανθεί: «Από τις 500-600 δομές που θα έχει βγάλει, ποιες είναι οι κόκκινες, ποιες οι κίτρινες, θα του το έχει δώσει έτοιμο», ανέφερε. Ο Ιατρικός Σύλλογος στη συνέχεια θα εξετάζει τους φακέλους και θα πραγματοποιεί τον απαραίτητο έλεγχο, καθώς —όπως διευκρίνισε η κ. Παγώνη— μπορεί να υπάρχουν λάθη στην αυτοματοποιημένη διαδικασία και μια δομή που έχει επισημανθεί να μην είναι τελικά παράνομη, γι’ αυτό και ο ανθρώπινος έλεγχος παραμένει απαραίτητος. Σύμφωνα με την ίδια, από τη Δευτέρα ξεκινά ο έλεγχος των 231 «κόκκινων» δομών, ενώ θα γίνει επανέλεγχος και στις 424 «κίτρινες».

Η εφαρμογή για τα κινητά: ο πολίτης θα μπορεί να ελέγχει τον γιατρό

Το δεύτερο σκέλος του σχεδιασμού αφορά μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα, η οποία απευθύνεται στους πολίτες. Η λογική είναι ο πολίτης να μπορεί μέσω του κινητού του να αναζητά έναν γιατρό και να βλέπει τα επίσημα στοιχεία του, με την αναζήτηση να γίνεται βάσει ονοματεπώνυμου, ειδικότητας και εξειδίκευσης, ενώ θα εμφανίζονται και τα στοιχεία που υπάρχουν στον ιατρικό φάκελο και το μητρώο. Ο πολίτης θα μπορεί έτσι να ελέγχει εάν ο γιατρός διαθέτει την ειδικότητα που δηλώνει, ποια μετεκπαίδευση έχει και ποιες πιστοποιημένες εξειδικεύσεις διαθέτει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένας παθολόγος ή ενδοκρινολόγος που ασχολείται με τον σακχαρώδη διαβήτη: για έναν ασθενή που αναζητά πιο εξειδικευμένη φροντίδα, η δυνατότητα να γνωρίζει τι ακριβώς αναγράφεται στα επίσημα στοιχεία του γιατρού μπορεί να αποτελεί κρίσιμη πληροφορία.

Το MedWatch, όπως έχει διευκρινιστεί, λειτουργεί ως εργαλείο ψηφιακής εποπτείας και υποστήριξης των ελεγκτικών μηχανισμών. Δεν αποδίδει από μόνο του παραβάσεις ούτε αντικαθιστά τον προβλεπόμενο έλεγχο από τους αρμόδιους φορείς.