Σχέδιο επτά ημερών από το Ιράν στις ΗΠΑ για τα Στενά του Ορμούζ και την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων

Η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα φαίνεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα, κρίσιμη καμπή, καθώς η διπλωματική κινητικότητα γύro από τη Μέση Ανατολή εντείνεται δραματικά. Στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων βρίσκεται μια αιφνιδιαστική πρόταση από την πλευρά της Τεχεράνης, η οποία υπόσχεται την αποκλιμάκωση της έντασης σε ένα από τα πιο ζωτικά θαλάσσια περάσματα του πλανήτη. Καθώς οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα κάθε κίνηση, το ερώτημα που πλανάται είναι αν αυτό το διήμερο παράθυρο διαλόγου μπορεί να μετατραπεί σε μια μόνιμη γέφυρα ειρήνης ή αν αποτελεί απλώς έναν ακόμα ελιγμό σε ένα πολύπλοκο παιχνίδι ισχύος.

Το πλαίσιο της πρότασης και η αποκάλυψη στον ΟΗΕ

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, το Ιράν φέρεται να έχει προτείνει στις Ηνωμένες Πολιτείες ένα σχέδιο επτά ημερών, το οποίο προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την επανέναρξη των συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών. Βάσει της πρότασης, τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να ανοίξουν μετά την εκπλήρωση συγκεκριμένων προϋποθέσεων που έχει θέσει η Τεχεράνη. Η πρόταση παρουσιάστηκε ως πλαίσιο για την επανεκκίνηση της διπλωματικής διαδικασίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Την ύπαρξη του σχεδίου αποκάλυψε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόταση διαβιβάστηκε στην αμερικανική πλευρά μέσω διαμεσολαβητών. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι, εφόσον ικανοποιηθούν οι συγκεκριμένοι όροι, τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να ανοίξουν στο τέλος της επταήμερης περιόδου, ενώ παράλληλα θα ξεκινούσαν εκ νέου οι διαπραγματεύσεις.

Οι βασικοί όροι και οι απαιτήσεις της Τεχεράνης

Ο Ιρανός υπουργός δεν προχώρησε σε αναλυτική παρουσίαση των όρων. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για νέες απαιτήσεις, αλλά για δεσμεύσεις που είχαν συμπεριληφθεί στο πλαίσιο συμφωνίας του Ιουνίου μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, στις προϋποθέσεις που έχει θέσει η Τεχεράνη περιλαμβάνονται η άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών ακτών, η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και ο τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα. Οι συγκεκριμένες απαιτήσεις είχαν τεθεί και στις προηγούμενες επαφές μεταξύ των δύο πλευρών, με το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ να αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα των έμμεσων διαπραγματεύσεων. Με βάση τις μέχρι τώρα πληροφορίες, η πρόταση προβλέπει ότι μετά την εκπλήρωση των όρων θα ακολουθήσει το άνοιγμα του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος και η επανέναρξη ευρύτερων συνομιλιών, στις οποίες θα περιλαμβάνεται και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η στάση της Ουάσιγκτον και η σημασία της ναυσιπλοΐας

Η αμερικανική πλευρά επιβεβαίωσε ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εξακολουθούν να διατηρούν επαφές μέσω διαμεσολαβητών. Αμερικανός αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο CNN ότι οι συνομιλίες χαρακτηρίζονται «θετικές και εποικοδομητικές». Αμερικανοί και Ιρανοί εκπρόσωποι πραγματοποίησαν την Τρίτη έμμεσες συνομιλίες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στην πρώτη σημαντική διπλωματική επαφή μεταξύ των δύο πλευρών εδώ και αρκετούς μήνες. Η πρόταση των επτά ημερών διατυπώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κατάσταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει ιδιαίτερα σημαντική για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές αγορές. Το στρατηγικής σημασίας πέρασμα αποτελεί βασική οδό για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο, ενώ οι εξελίξεις στην περιοχή έχουν ήδη επηρεάσει το κόστος και τις διαδρομές των θαλάσσιων μεταφορών. Η πρόταση της Τεχεράνης μεταφέρει πλέον το βάρος των διαπραγματεύσεων στην Ουάσιγκτον, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει διευκρινιστεί εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποδεχθούν τους όρους που θέτει το Ιράν.